ĐẠO LỘ DẪN ĐẾN CHỨNG NGỘ NIẾT BÀN

Niết Bàn được chứng ngộ bằng cách nào?

Chính nhờ đi theo Thánh Ðạo Tám Ngành (Bát Chánh Ðạo) bao gồm: Giới, Ðịnh, Tuệ [① Chánh Kiến, ② Chánh Tư duy, ③ Chánh Ngữ, ④ Chánh Nghiệp, ⑤ Chánh Mạng, ⑥ Chánh Tinh tấn, ⑦ Chánh Niệm, ⑧ Chánh Định] mà Niết Bàn được chứng ngộ.

“Không làm các điều ác

Làm các việc thiện.

Giữ tâm ý trong sạch

Là lời chư Phật dạy”.

Sìla hay giới là chặng đầu tiên trên con đường đi đến Niết Bàn.

Hành giả không sát hại hay làm tổn thương đối với bất kỳ chúng sanh nào, hành giả cần có lòng từ đối với tất cả chúng sanh, cho dù đó là sinh vật nhỏ nhoi nhất nằm dưới chân mình.

Tránh không trộm cắp, chúng ta phải sống đời lương thiện.

Tránh không tà hạnh làm mất phẩm chất cao quý của con người, chúng ta cần phải thanh khiết và trinh bạch.

Tránh xa lời nói hư dối, chúng ta cần sống chân thực.

Tránh không uống rượu và các chất say, những thứ làm gia tăng sự dễ duôi, chúng ta cần tỉnh táo và chuyên cần.

Nếu hành giả thấy 5 giới này quá sơ đẳng, hành giả có thể tiến thêm một bước nữa bằng cách nguyện giữ 8 giới hoặc 10 giới.

Ðiều cần ghi nhớ là, khi hành giả có tiến triển trên con đường cao cả này, hành giả được mong đợi sẽ sống cuộc sống của một người độc thân, tri túc và tự chế; vì thiếu tinh tấn và thích lợi dưỡng có thể khuyến khích sự lười biếng, và những ràng buộc thế gian có thể ngăn trở bước tiến hoá của hành giả.

Tiến chậm và chắc là những điều kiện tự nhiên và dễ dàng cho hành giả thực hành Tứ Thanh Tịnh Giới, đó là:

① Giới như đã mô tả trong Giới Bổn (Pàtimokkha),

② Giới phòng hộ các căn,

③ Giới thanh tịnh sanh mạng, và

④ Giới liên quan đến các món vật dụng (những nhu cầu thiết yếu của đời sống).

Khi đã bước vững trên đất giới, người hành giả tấn hoá trên bước đường tâm linh lúc này sẽ đến giai đoạn thực hành Ðịnh (Samàdhi), trau dồi tâm (chặng đường thứ hai trên đạo lộ giải thoát).

Samàdhi là sự tập trung tâm ý trên một đề mục.

Chặng thứ ba trên con đường đi đến Niết Bàn là Tuệ (Pannà); Tuệ này có thể giúp hành giả thấy các pháp như chúng thực là.

Với tâm nhất điểm hành giả nhìn vào thế gian để có được một tri kiến đúng đắn về cuộc đời, hành giả không thấy gì ngoài ba đặc tánh (Tam tướng): Vô Thường, Khổ và Vô Ngã ở bất cứ nơi đâu hành giả để mắt tới.

Không tìm đâu ra hạnh phúc thực sự trong thế gian này, vì hành giả thấy rằng mọi hình thức lạc thú chỉ là đầu mối dẫn đến khổ đau. Cái gì vô thường đều là khổ, và ở đâu vô thường, khổ thắng lướt, ở đó không thể nào có hạnh phúc thường hằng được.

Hành giả lúc này chọn một trong ba đặc tánh, đặc tánh nào phù hợp với hành giả nhất và kiên trì phát triển tuệ giác theo chiều hướng đặc biệt đó, cho đến khi chứng ngộ Niết Bàn lần đầu tiên trong đời mình.

Khi đã đạt tới tầng Thánh này, hành giả diệt được 3 trong số 10 kiết sử, đó là: Thân Kiến (Sakkàyaditthi), Hoài Nghi (Vicikichà) và Giới Cấm Thủ (Sìlabbataparàmàsa); hành giả được gọi là một vị Sotàpanna (Tu Ðà Hoàn), người đã bước vào dòng (Nhập Lưu) dẫn đến Niết Bàn, mãi mãi thoát khỏi bốn đường ác và chắc chắn sẽ giác ngộ Niết Bàn.

“Ðắc quả Tu đà hoàn

Hơn tái sanh thiên giới

Hơn chinh phục nhân gian

Quyền lực trên tất cả (thế gian)”.

Tuy nhiên, vì hành giả vẫn chưa diệt được ước muốn sống, hành giả còn phải chịu tái sanh cõi nhân loại tối đa là bảy lần nếu như không sớm chứng đạt vô sanh.

Ðược khuyến khích bởi việc thoáng thấy Niết Bàn từ xa này hành giả phát triển tuệ giác thâm sâu hơn, đồng thời làm nhẹ thêm hai kiết sử nữa là: Dục Ái (Kàmàraga) và Sân (Patighi) để trở thành một vị Tư Ðà Hàm (Sakadàgàmì) – Nhất Lai Thánh giả.

Sở dĩ được gọi như vậy là vì hành giả sẽ còn tái sanh dục giới chỉ một lần nữa nếu không đạt đến A la hán trong kiếp đó.

Khi hành giả đạt đến tầng Thánh thứ ba thì được gọi là Bất Lai thánh giả (Anàgàmì: A Na Hàm); ở giai đoạn này hành giả hoàn toàn tiêu trừ hai kiết sử Dục Ái và Sân kể trên.

Kể từ đây, hành giả không còn trở lại cõi nhân loại (vì hành giả không còn ước muốn đối với các lạc thú trần gian); sau khi chết hành giả tái sanh cõi Tịnh Cư thiên (Suddhà – vàsa), một nơi dành riêng cho các vị A Na Hàm. Từ đó, hành giả sẽ trở thành các vị A La Hán.

Giờ đây, người nhiệt tâm trên lãnh vực tâm linh (Thánh giả) được khích lệ bởi sự thành công lớn do nỗ lực của mình, thực hiện bước tiến cuối cùng và huỷ diệt năm kiết sử còn lại, đó là: Ái Sắc (Rùparàga), Ái Vô Sắc (Arùparàga), Ngã Mạn (Màna), Trạo Cử (Uddhacca) và Vô Minh (Avijjhà); hành giả trở thành một bậc Thánh toàn hảo nhờ đạt đến A la hán quả.

Ở tầng siêu thế thứ tư này hành giả được gọi là một vị A la hán, người mà tâm của họ đã thoát khỏi tham dục, giải thoát khỏi tham sinh tồn và giải thoát khỏi vô minh.

Vị ấy liễu tri rằng sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, và việc phải làm đã được làm xong, đây chính là sự an lạc tối thượng và thiêng liêng nhất, sự diệt tận tham, sân, si.

Bậc A la hán siêu xuất tam giới, chứng ngộ hạnh phúc bất khả thuyết của Niết Bàn. Vị ấy không còn sanh, không còn diệt, không còn run sợ và không còn những tham muốn, không có gì trong vị ấy khiến cho phải tái sanh trở lại.

Do vì không còn sanh nên vị ấy không bị già, không già nên vị ấy sẽ không còn chết nữa, không còn chết nên vị ấy sẽ không run sợ, và không run sợ nên vị ấy không tham muốn.

Vì vậy mục đích của đời phạm hạnh

không cốt ở việc đi khuất thực,

không cốt ở danh dự hay tiếng tăm,

cũng chẳng phải chỉ để đạt đến Giới, Ðịnh, hay Tuệ. [Đó chỉ là phương tiện].

Bất động tâm giải thoát là mục tiêu của đời phạm hạnh, đây mới chính là cốt lõi và cứu cánh tối hậu của chúng ta.

– Hết trích dẫn –

Nguồn trích dẫn: Phật Pháp Giảng Giải – Đại Trưởng Lão U Thittila – Tỳ kheo Pháp Thông dịch. Nguyên tác: “Essential Themes of Buddhist Lectures” – Venerable Sayadaw Ashin U Thittila

––––––––––––––––––––––––––––––

Người trú giới có trí

Tu tập tâm và tuệ

Nhiệt tâm và thận trọng

Tỷ kheo ấy thoát triền.

Ðây là cách đức Thế tôn chỉ rõ đạo lộ đưa đến thanh tịnh [Niết Bàn] dưới những đề mục Giới, Ðịnh và Tuệ.

––––––––––––––––––––––––––––––

Trú giới là đứng vững trên đất giới.

Chỉ có người thực sự thành tựu trọn vẹn giới, mới được gọi là “trú giới”.

Cho nên câu này có nghĩa: trú giới do thành tựu viên mãn giới.

Người là một hữu tình.

Có trí có tuệ do nghiệp sinh, nhờ một kiết sanh có ba nhân (là vô tham, vô sân và vô si).

Tu tập tâm và tuệ: tu tập cả định và tuệ.

Tâm ở đây chỉ Định, còn tuệ là Quán.

Nhiệt tâm (àtàpin): có nghị lực.

Nghị lực được gọi là tinh cần hay nhiệt tâm (àtàpa) với ý nghĩa đốt cháy những phiền não.

Vì có nghị lực, nên vị ấy nhiệt tâm tinh cần.

Thận trọng: Là có tuệ giác, chỉ tuệ phòng hộ.

Trong câu trả lời, tuệ được nhắc đến ba lần:

lần đầu (có trí) là tuệ bẩm sinh,

lần thứ hai là tuệ với nghĩa “quán”,

còn lần này chỉ tuệ “phòng hộ” hướng dẫn mọi công việc.

Tỷ kheo (bhikkhu) là kẻ thấy sự khủng khiếp (bhayam ikkhati) trong vòng luân hồi sinh tử.

Thoát triền: như người đứng trên đất, dùng con dao bén có thể phát quang một bụi tre chằng chịt, cũng thế, vị tỷ kheo có được sáu yếu tố này là giới, định tuệ, gồm ba thứ nói trên, và sự nhiệt tâm tinh cần – đứng trên đất giới, dùng tay tuệ (phòng hộ) nỗ lực bằng tinh cần, cầm dao tuệ (bẩm sinh) được mài sắc trên đá thiền định – có thể tháo gỡ, cắt đứt, phá huỷ tất cả các dây nhợ tham dục.

Chính ở giai đoạn này, thuộc Ðạo lộ, vị ấy mới được gọi là đã “thoát triền”: Ở sát na chứng quả, vị ấy đã tháo gỡ xong sự trói buộc và xứng đáng sự cúng dường tối thượng của thế gian và chư thiên, nên Thế tôn nói:

Người trú giới có trí

Tu tập tâm và tuệ

Nhiệt tâm và thận trọng

Tỷ kheo ấy thoát triền.

Ở đây, không có gì vị ấy phải làm về trí tuệ bẩm sinh nhờ đó mà vị ấy được gọi là người “có trí”, bởi vì trí tuệ này đã an trú thuần nhờ ảnh hưởng của nghiệp đời trước.

Sống nhiệt tâm và thận trọng có nghĩa rằng, bằng nghị lực kiên trì như đã nói, và bằng hành vi đầy giác tỉnh với tuệ quán, vị ấy cần phải – khi đã an trú trong giới – tu tập, phát triển Chỉ và Quán được mô tả bằng từ ngữ Tâm và Tuệ.

Ðây là cách đức Thế tôn chỉ rõ đạo lộ đưa đến thanh tịnh dưới những đề mục Giới, Ðịnh và Tuệ.

– Thanh Tịnh Đạo.

Bài viết liên quan

  • Website: ehipassiko – đến để thấy, Web Link

🍀🍀 Mục lục các bài viết

  • Lưu lại để dễ tìm kiếm các bài viết quan trọng (p1/3), Web, FB
  • Lưu lại để dễ tìm kiếm các bài viết quan trọng (p2/3), Web, FB
  • Lưu lại để dễ tìm kiếm các bài viết quan trọng (p3/3), Web, FB
  • Sumangala bhikkhu viên phúc, Web Link
  • Tứ thánh đế – bài 4/4, Web, FB
  • Sikkhā là gì? (tam học: tăng thượng giới – tăng thượng định – tăng thượng tuệ là gì?), Web Link
  • Bát thánh đạo, Web, FB
  • Bát chánh đạo là đường tối thượng, Web, FB
  • Con đường duy nhất: Bát thánh đạo, Web, FB
  • Bát thánh đạo là điều kiện cần và đủ để trở thành bậc thánh trong pháp và luật của đức phật gotama, Web Link
  • Tam học: giới – định – tuệ: cốt tủy của đạo phật – đạo giải thoát, Web Link
  • Làm sao thoát khỏi tam giới?, Web Link
  • Khổ và thoát khổ, Web Link
  • đường đến hạnh phúc tối thượng, Web, FB
  • Đạo lộ dẫn đến chứng ngộ niết bàn, Web, FB
  • 4 thánh đế, 4 bậc thánh, 4 đạo & 4 quả, 4 bậc Alahán, Web, FB
  • Thần dược: “Nói lời tốt lành – Nghĩ điều chân chính – Làm việc hướng thượng”, Web, FB
  • Thần chú siêu thoát, Web, FB
Đạo lộ dẫn đến chứng ngộ Niết Bàn

Leave a Reply